همزمان با تشدید بحران سیاسی و اقتصادی در کشور، سپاه پاسداران نیز درگیر بزرگترین بحران تاریخ پس از انقلاب خود شده است. این بحران پس از کودتای 22 خرداد شدت یافته و هر روز بیشتر بالا می گیرد. مشروعیت سپاه براثر نقش آن در کودتا از یکسو و دخالت در نابسامانیهای اقتصادی از سوی دیگر و بحران هسته ای و خطرهایی که برای کشور بوجود آمده و سپاه در آنها نقش کلیدی را داشته از هر سو به چالش کشیده شده است.
این سرنوشتی است که حتی موافقان ولایت فقیه هم می دانند که پس از بیش از دو دهه رهبری بی کفایت علی خامنه ای گریبانگیر همه ارگان های انتخابی و انتصابی جمهوری اسلامی شده است. کافی است نگاهی به سطح و عمق بحران همه جانبه ای که کشور را فرا گرفته انداخته شود تا تمام گنده گونی ها و ادعاهای پوچ علی خامنه ای نقش برآب شود. او که در تمام مسائل کشور دخالت مستقیم و غیر مستقیم دارد، مسئول اصلی وضع کنونی در ایران و در جمهوری اسلامی است. از صف طویل مرغ یخ زده تا صف بندی نظامی در کل منطقه علیه ایران. آیا سپاه پاسداران از مجموعه این بحران فراگیر در امان است؟ به هیچ وجه و هر سرنوشتی که بحران کنونی و جنبش کنونی پیدا کند، یا گریبان سپاه را خواهد گرفت و یا سپاه خود در سرانجام آن دخالت خواهد داشت.
1- سازماندهی کودتای 22 خرداد علیه رای مردم، به میدان کشیدن نیروها، سازماندهی اوباش و سرکوب تظاهرات مسالمت آمیز مردم.
2- تشکیل امپراتوری اقتصادی، خصوصی سازی اموال دولتی و چنگ انداختن بر آنها و دخالت در همه امور اقتصاد و تبدیل شدن نه تنها به رقیب بخش خصوصی کوچک و متوسط، بلکه به رقیب دولت و بخش دولتی اقتصاد.
شرکتهای سپاهسپاه امروزه شرکتهای بی شماری دارد و تقریبا هیچ عرصه ای را از حضور خود بی نصیب ننهاده است. از بازرگانی و بیمه و ساختمان سازی گرفته تا نفت و توزیع کالا و ارائه خدمات به نقش آفرینی در اقتصاد کشور پرداخته است. فعالیتهای اقتصادی سپاه را می توان بر اساس معیارهای مختلفی طبقه بندی کرد. ساختار و چارت اقتصادی سپاه چندان مشخص و روشن نیست. چنانکه بعدتر خواهیم دید، اطلاعات نشان می دهد که این ساختار عامدانه یا بر اثر بی نظمی معمول در نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی بسیار پیچیده، تودرتو و چندلایه است.بنابراین ما نیز در معرفی شرکتهای سپاه گرفتار همین پیچیدگی، ابهام و شلختگی هستیم. بدین ترتیب می کوشیم ابتدا شرکتها و چهره های موثر در امپراطوری اقتصادی سپاه را معرفی کنیم و سپس در انتها یک طبقه بندی و ساختار نزدیک به واقع از امپراطوری اقتصادی سپاه ارائه دهیم.
شرکت گروه بهمن (سهامی عام)شركت گروه بهمن در سال 1331 بنام شركت "سهامي خليج كو">به منظور انجام كليه عمليات مربوط به نمايندگي حمل و نقل دريايي و حق العمل كاري تاسيس شد. در سال 1338 اين شركت اقدام به تاسيس كارخانه اي به منظور مونتاژ موتور سيكلت كرد و در سال 1349 به موجب موافقتنامه وزارت اقتصاد، توليدات شركت به ساخت خودروي چهار چرخ از فرآورده هاي كارخانه مزدا ژاپن تغيير يافت. در سال 1350 نام شركت به شركت سهامي كارخانجات اتومبيل سازي مزدا تغيير پيدا نمود و در سال 1363 نام شركت به ايران وانت و در سال 1377 نام شركت به گروه بهمن تغيير يافت.
سهامدار اصلی شرکت گروه بهمن، بنیاد تعاون سپاه است که 56.3در صد سهام این شرکت را در اختیار دارد. دیگر سهامداران این شرکت عبارتند از شركت سرمايه گذاري غدير، شرکت سرمايه گذاري خوارزمي، شركت سرمايه گذاري مهستان، شركت شاسي ساز، شركت سرمايه گذاري بهمن، شركت سرمايه گذاري تدبير، شركت سرمايه گذاري سپه، شركت گروه انرژي آريادانا، شركت سرمايه گذاري ارزش آفرينان، شركت سرمايه گذاري اعتبار ايران، شركت بيمه ملت و شركت سرمايه گذاري دانايان پارس. اکثر این شرکتها خود دوباره از شرکتهای وابسته به سپاه هستند. سرمايه شركت 3520 ميليارد ريال معادل 3520 ميليون سهم يك هزار ريالي مي باشد.[19]
شرکت گروه بهمن خود در شرکتهای زیر دارای سهام است:
شركت سايپا، شركت سرمايه گذاري ملي ايران، شركت سرمايه گذاري بهمن، شركت بهمن ليزينگ، شرکت بهمن ديزل، شركت بيمه ملت و شرکت کارگزاری بهمن.[20]
سهامداران شرکت کارگذاری بهمن عبارتند از شركت گروه مالی ایرانیان (سهامی عام)، شركت سرمایه گذاری بهمن (سهامی عام)، شركت سرمایه گذاری ارزش آفرینان (سهامی عام)، شركت داد و ستد آریا (سهامی عام)، شرکت گروه فن آوا (سهامی عام)، شرکت گروه بهمن (سهامی عام) [21]
سهامداران شرکت سرمایه گذاری بهمن عبارتند از صندوق قرض الحسنه بسیجیان، بیمه ملت، تعاونی ازاد اعتبار ثامن الائمه، شرکت سرمایه گذاری گنجینه شایستگان، شرکت بازارگانی عصر بهمن، شرکت دادوستد اریا، شرکت سرمایه گزاری ارزش آفرینان.
تعاونی اعتبار ثامن الائمه یکی از بنیادهای مالی مهم وابسته به بنیاد تعاون سپاه است که در سال 1376 آغاز به کار کرد و هم اکنون بیش از 500 شعبه در کشور داشته و تا نیمه سال 1388 حدود 5هزار میلیارد تومان منابع در اختیار داشته است.[22][23][24]
مسعود حجاریان، برادر سعید حجاریان، مدیرعامل بیمه ملت و از عناصر کلیدی و موثر در پولشویی و بسط توسعه و نفوذ سپاه پاسداران در اقتصاد ایران است که بعدا به او خواهیم پرداخت.
شناخته شده ترین کارکرد شرکت گروه بهمن برقراری ارتباط میان سپاه پاسداران و کمپانی بزرگ اتوموبیل سازی مزداست. نقش سپاه در بهمن واضح و غیرقابل انکار است و شرکت مزدا از آن طریق در حال همکاری با سپاه است وسالانه سود بسیاری را نصیب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میکند.
بانک پاسارگادبانک پاسارگاد یکی دیگر از شرکتهای وابسته به سپاه است. با توجه به محدود شدن شدید بانک های وابسته به سپاه بر اثر تحریمها، مدیران بانک پاسارگاد با جدیت می کوشند رابطه خود با سپاه پاسداران را انکار کنند، اما همه شواهد حاکی از آن است که بانک پاسارگاد یکی از شرکتهای وابسته به سپاه است و نقش مهمی در امپراطوری اقتصادی سپاه باز می کند. ماجرای ابطال مزایده معدن روی انگوران، عمق وابستگی بانک پاسارگاد به سپاه و نقش آفرینی آن در امپراطوری اقتصادی سپاه را آشکار کرد.[25] [26]
بانک پاسارگاد دارای شرکتهای اقماری بسیاری است و خود یک امپراطوری عظیم اقتصادی در دل یک امپراطوری دیگر است. [27] شرکتهای اقماری بانک پاسارگاد به شرح زیرند :
شرکت سرمايهگذاري پارس آريان
شرکت بيمه پاسارگاد
شرکت فناوری اطلاعات و ارتباطات پاسارگاد آریان [فناپ]
شرکت پرداخت الکترونیک بانک پاسارگاد
شرکت مالی و سرمایه گذاری بانک پاسارگاد
شرکت سرمایه گذاری بانک پاسارگاد
شرکت کارگزاری بانک پاسارگاد
شرکت ليزينگ پاسارگاد
شرکت لیزینگ ماشین آلات و تجهیزات بانک پاسارگاد
شرکت مدبران ساخت آریان
شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران
شركت توسعه انبوه سازي پاسارگاد
شركت سامان ساخت آريان
شركت خدمات پشتيبان پاسارگاد آريان
شركت تأمين آتيه كاركنان گروه مالي پاسارگاد
شركت گسترش انرژي پاسارگاد
شركت توسعه معادن و صنايع معدني خاورميانه
شركت توسعه تجارت انديشه نگر پاسارگاد
شركت تدبيرگران پاسارگاد
شركت مديريت بازرگاني آينده نگر پاسارگاد
شركت ساختمان شهرسازي هشتم
شرکت خدمات ارزی و صرافی پاسارگاد
شركت توسعه و گسترش بازرگاني بين المللي گروه پاسارگاد
شرکت ساختمانی گسترش و نوسازی صنایع ایرانیان مانا [سهامی خاص]
شرکت فولاد زرند ایرانیان [سهامی خاص]
شرکت بازرگانی آفتاب درخشان خاورمیانه [سهامی خاص]
شرکت فولاد سیرجان ایرانیان [سهامی خاص]
شرکت مهندسی معیار صنعت خاورمیانه [سهامی خاص]
شرکت سرمایه گذاری پارس حافظ
3- دخالت در امور سیاسی کشور، تقسیم پست و مقام و منصب میان سرداران در همه ارکان سیاسی کشور از دولت گرفته تا مجلس و قوه قضاییه.
4- داشتن نقش در تحریم اقتصادی و زیان هایی که از این بابت به اقتصاد کشور وارد شده.
5 - دست داشتن در پروژه و بحران اتمی و به خطر انداختن امنیت و استقلال کشور.
6 - بحران سپاه در سوریه, پوش اعزام نیروی قدس به دمشق
در زیر مجموعه سازمان تعاون سپاه پاسداران (که ظاهرا کار اقتصادی برای سپاه میکند) موسسه ای بنام “موسسه فرهنگی خدماتی ثامن الائمه“ تشکیل شده است که ظاهرا کار آن تورهای مسافرتی است که این موسسه در اصفهان، تهران، دمشق و … دفتر دارد.
سپاه قدس نیروهایش در پوش زائر توسط این موسسه به دمشق اعزام میکند. مدیر مسئول این موسسه سرتیپ پاسدار حسن آشتیانی است که کار اصلی آن مدتی است اعزام نیروی سپاه قدس به دمشق است.
اکیپی که در ۱۴ مرداد وارد فرودگاه دمشق شد، (که یک اتوبوس آن بدست ارتش آزادی سوریه افتاد) توسط این موسسه فرستاده شده بود.
در حال حاضر بخاطر حساسیت شرایط سوریه برای رژیم علیرغم ضربه دستگیری ۴۸ مزدورانش اعزام نیروی قدس به دمشق همچنان ادامه دارد و سرییپ دوم پاسدار ملکی اعزام این مزدوران از پروازهای شرکت ماهان ادامه میدهد .
ترکیب این عوامل نگاه جامعه به سپاه را بکلی تغییر داده است. اگر در گذشته به سپاه همچون قهرمانان و شهدای جنگ نگاه می شد، اکنون چهره سپاه در جامعه به هر شکل عبارتست از سرداران تاجر پیشه ای که برای حفظ ثروت و قدرت خود، نه تنها خون سپاهیان سابق را پایمال کرده اند، بلکه به روی مردم نیز شلیک کرده اند. این نگاه بیرونی جامعه به سپاه طبعا به درون آن نیز منعکس می شود که به شکل جدا شدن و ریزش نیروها از یکسو، یا ضرورت اخراج منتقدان از سوی دیگر خود را نشان می دهد. بعبارت دیگر بحران درونی سپاه ناشی از بحران رابطه سپاه با مردم است. این ریزش درونی و این اخراج ها بنوبه خود نیاز به یافتن نیروهای جایگزین را بوجود می آورد. این نیروهای جایگزین ناگزیر باید به شکلی بسته گزینش شوند تا حلقه ریزش و اخراج دوباره شکل نگیرد. بدینسان سپاه پاسداران با این ریزش درونی و اخراج منتقدان، با تبدیل شدن به یک حزب سیاسی- پادگانی، با مبدل شدن به کارتل اقتصادی و دستگاه سرمایه دار سازی روزبروز بیشتر به تشکیلاتی بسته از پایین و از بالا تبدیل میشود. در پایین اعضای وابسته و گوش به فرمان و در بالا حلقهای از سرداران سرمایهدار که قدرت و ثروت کل جامعه را میخواهند میان خود تقسیم کنند. ولی محدودیت و بسته شدن این حلقه در تضاد است با فضا و دایره نامحدودی که سپاه برای فعالیت خود تعیین کرده است. ضمن اینکه وارد شدن ثروت و سیاست به درون سپاه مقدمه اختلافها و دسته بندیهای درونی آن نیز هست. سپاه با خارج شدن از نقش و وظیفه اصلی خود و با اشغال همه فضای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی همه تضادهای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی را نیز به درون خود انتقال میدهد.
از هر دو اینها مهمتر تضاد شدت یابنده ای است که میان دایره نامحدود فعالیت و درآمد و ثروت سپاه با محدود شدن فزاینده درآمد و ثروت قشرهای مختلف اجتماعی در حال بوجود آمدن است.
تصور سپاه در گذشته آن بود که هر قدر بیشتر در فعالیت های اقتصادی وارد شود، از این طریق می تواند توزیع ثروت اجتماعی را بدست گیرد و قشرهای مختلف اجتماعی را بخود وابسته کند. این محاسبه اگر هم در شرایط عادی می توانست برای مدتی درست از آب درآید در شرایط بحران به ضد و عکس خود تبدیل می شود. زیرا اکنون مردم توزیع فقر و بحران را از چشم سپاه می بییند. بنابراین نه تنها بخش خصوصی کوچک و متوسط سپاه را همچون رقیب خود می بینند، بلکه توده های وسیع مردم نیز بیش از پیش سپاه و سرداران سرمایه دار و تاجرپیشه آن را مسئول نابسامانی اقتصادی و اجتماعی عمومی به حساب می آورند.
اکنون مجموعه عواملی دست به دست هم می دهد که سپاه را از درون منفجر و از بیرون آن را زیر ضربه و فشار خردکننده جامعه قرار دهد. شکنندگی موقعیت سپاه پاسداران ریشه در این واقعیتها دارد. وضعی که به شدت گرفتن شکاف ها در راس حاکمیت می انجامد زیرا سرداران سپاه بنوبه خود ناگزیرند گناه را به گردن روحانیت، دولت و در نهایت بیت رهبری بیاندازند. بدینسان بر بستر جدا شدن سپاه از وظیفه اصلی خود و گسترش مداخله آن در همه عرصه های اقتصادی و اجتماعی شرایط برای انفجار درونی سپاه از یکسو و انفجار کل حاکمیت از سوی دیگر آماده می شود.
